To pytanie dostaję regularnie, zwykle od osób, które od kilku tygodni coś boli i nie wiedzą, czy to już „sprawa na fizjoterapię”, czy jeszcze „wystarczy porządnie poćwiczyć”. Odpowiedź brzmi: to nie jest wybór albo–albo. To pytanie o kolejność.

Kto się czym zajmuje

Najkrócej: fizjoterapeuta zajmuje się tkanką i objawem, a trener wzorcem ruchu i obciążeniem. To dwie różne role, które w dobrym scenariuszu się uzupełniają, a nie konkurują.

Fizjoterapeuta
Trener (personalny / medyczny)
Samodzielny zawód medyczny, regulowany ustawą. Tytuł jest chroniony: wymaga studiów, prawa wykonywania zawodu i wpisu do Krajowego Rejestru Fizjoterapeutów.
Nie jest zawodem medycznym ani regulowanym. Tytuł nie jest chroniony i nie wymaga licencji państwowej. Pracuje z ruchem i obciążeniem, nie leczy.
Może zbadać pacjenta, postawić diagnozę fizjoterapeutyczną i prowadzić postępowanie z objawem: bólem, ograniczeniem po urazie, stanem po operacji.
Nie bada, nie diagnozuje i nie prowadzi leczenia. Ocenia jakość ruchu, żeby dobrać ćwiczenia. To nie to samo co badanie medyczne.
Wchodzi, gdy jest uraz, ostry ból albo trzeba ustalić, co dzieje się z konkretną strukturą.
Wchodzi, gdy ostry problem jest już opanowany i chodzi o to, żeby nie wrócił.
Horyzont: najczęściej kilka do kilkunastu spotkań wokół konkretnego problemu.
Horyzont: miesiące. Buduje wytrzymałość, siłę i nawyk, których nie da się „załatwić” w pięć wizyt.

Ważne zastrzeżenie co do nazwy „trener medyczny”

Powiem to wprost, bo wokół tej nazwy panuje spory bałagan: „trener medyczny” nie jest w Polsce zawodem medycznym ani tytułem chronionym. Nie ma ustawy, izby, rejestru ani prawa wykonywania zawodu, w odróżnieniu od fizjoterapeuty, gdzie to wszystko istnieje i jest wymagane. W praktyce „trener medyczny” to nazwa specjalizacji zdobywanej na kursach, których program obejmuje zwykle ocenę jakości ruchu, pracę z osobami po kontuzjach i dobór ćwiczeń przy ograniczeniach. To wartościowa wiedza, ale nadal trenerska, a nie medyczna.

Co z tego wynika w praktyce: trener medyczny może być dobrym partnerem, gdy chodzi o to, żeby mądrze wrócić do obciążeń i nie odtwarzać problemu. Nie może natomiast Cię zbadać, postawić diagnozy ani prowadzić leczenia. Jeśli ktokolwiek z tym tytułem sugeruje inaczej, to sygnał ostrzegawczy. Sam używam tej nazwy dokładnie w tym pierwszym znaczeniu. Różnicę względem klasycznego treningu personalnego opisuję szerzej w tekście o trenerze medycznym a trenerze personalnym.

Fizjoterapeuta pomaga przestać boleć. Trener sprawia, że nie zaczyna boleć znowu. To dwa różne zadania.

Sensowna kolejność w trzech scenariuszach

1. Boli ostro, po urazie albo od niedawna i mocno

Najpierw lekarz lub fizjoterapeuta. Jeśli ból pojawił się nagle, po upadku czy skręceniu, jeśli towarzyszy mu obrzęk, drętwienie, osłabienie kończyny albo budzi Cię w nocy, trening jest na drugim miejscu. To nie przesadna ostrożność. Bez wiedzy, co się właściwie stało, każdy plan treningowy to zgadywanie.

2. Boli od dawna, słabo, wraca falami

To najczęstsza sytuacja u osób pracujących biurowo: plecy pod koniec dnia, kolano na schodach, bark przy sięganiu do góry. Zwykle nie ma tu jednej uszkodzonej struktury do naprawienia. Jest wzorzec ruchu i tryb życia, które raz za razem produkują ten sam problem. Fizjoterapia potrafi zdjąć objaw na kilka tygodni, ale jeśli nic się nie zmieni w tym, jak i ile się ruszasz, dolegliwość wraca. To moment na pracę nad ruchem i obciążeniem.

3. Skończyłeś fizjoterapię i nie wiesz, co dalej

To bardzo częsty i niedoceniany moment. Ból zszedł, wizyty się skończyły, dostałeś zestaw ćwiczeń, a po miesiącu przestałeś go robić, bo nie wiadomo, jak go rozwijać ani kiedy przejść dalej. W tę lukę wchodzi trening: stopniowe zwiększanie obciążenia i odbudowa sprawności, aż ciało poradzi sobie z tym, co robisz na co dzień. Bez tego etapu duża część efektów fizjoterapii się rozjeżdża.

Uwaga: ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady medycznej. Nie jestem lekarzem ani fizjoterapeutą. Jestem trenerem i nie prowadzę badania, diagnostyki ani leczenia. Jeśli objawy są ostre, nasilają się lub niepokoją Cię z jakiegokolwiek powodu, zacznij od konsultacji lekarskiej lub u fizjoterapeuty z prawem wykonywania zawodu.

Trzy pytania, które pomogą Ci zdecydować

  1. Czy potrafisz wskazać zdarzenie, po którym się zaczęło? Jeśli tak, najpierw diagnoza. Jeśli „samo się zrobiło przez ostatni rok”, to zwykle temat na pracę nad ruchem.
  2. Czy ból ogranicza Cię w codziennych czynnościach, czy tylko przy wysiłku? Trudność w chodzeniu, spaniu czy ubieraniu się to sygnał, żeby iść do specjalisty medycznego. Dyskomfort, który pojawia się dopiero pod obciążeniem, to zwykle kwestia przygotowania i techniki.
  3. Czy to już któryś nawrót tego samego? Jeśli ten sam problem wraca po raz trzeci mimo leczenia, to prawdopodobnie nie brakuje Ci kolejnej serii zabiegów, tylko zmiany w tym, jak obciążasz ciało między nimi.

Najlepszy scenariusz to nie wybór, tylko współpraca

W praktyce najlepsze efekty widzę tam, gdzie te role się nie wykluczają. Fizjoterapeuta zajmuje się tym, co wymaga jego kompetencji, ja buduję plan, który nie odtwarza problemu, i wymieniamy się informacjami. Klient nie musi wybierać jednej strony ani powtarzać wywiadu od zera w dwóch miejscach.

Jeśli nie wiesz, w którym z trzech scenariuszy jesteś, to samo w sobie jest dobrym powodem, żeby zapytać. Podczas bezpłatnej rozmowy wstępnej opisujesz krótko sytuację, a ja mówię wprost, czy to temat dla mnie, czy najpierw powinieneś trafić gdzie indziej. Jeśli to druga opcja, powiem to od razu, zamiast sprzedawać Ci trening.

Wolisz stacjonarnie, na Mokotowie?

Zostaw imię i numer telefonu. Oddzwonię w ciągu 24 godzin i umówimy pierwszy krok.

Pracujesz w Warszawie i wolisz stacjonarnie? Zobacz program 1:1 na Mokotowie →

Czytaj dalej

→ Plecy, barki i miednica: dlaczego to jeden system, a nie trzy osobne bóle → Trener medyczny a trener personalny: czym się różnią i kogo wybrać? → Ból pleców przy siedzącej pracy: dlaczego boli, choć „nic nie robisz”